Overlay
  • Algemeen
  • Algemeen
  • Algemeen

Marktperspectief

IJsbaan

Terwijl de ijsbaan hier gelukkig open blijft (buitensport!), begeeft de ECB zich op glad ijs. Dat ze zich daarvan bewust zijn, blijkt uit de grote mate van voorzichtigheid waarmee het gedeeltelijk en stapsgewijs afbouwen van de opkoopprogramma’s (‘tapering’) is aangekondigd. Zo mogen ze weer worden ingezet als markten onstuimig worden. En geldt er dat aflopende fondsen die nu in de markt zitten (in totaal € 4,7 trn.), mogen worden geherinvesteerd. Het ijs was een aantal weken eerder al gebroken toen Lagarde in een interview stelde dat een renteverhoging van de beleidsrentes door de ECB vóór 2023 haar onwaarschijnlijk leken. Wel stelde de ECB in haar beleidsverklaring haar inflatieverwachtingen bij. Conform de nieuwe doelstelling van de ECB.

Want afgelopen zomer is deze aangepast. Voorheen gold er een doelstelling van inflatie onder, maar dichtbij de 2%. Dit is veranderd in symmetrische inflatie van 2%. Daarbij worden zowel inflatie boven de 2% als onder de 2% even ongewenst genoemd. Een overgangsperiode waarbij tijdelijk de inflatie boven de 2% uitkomt, wordt expliciet toegestaan totdat er een duurzame inflatie is die zich op de middellange termijn stabiliseert op 2%.

Aangezien de inflatie al geruime tijd meer dan 2% is, bekruipt je de vraag: “hoe lang gaan we erboven zitten?” In de loop van volgend jaar zou de huidige, hoge inflatie af moeten nemen, zo stelt de centrale bank. Verschuilt de ECB zich achter een excuus om de rente maar laag te laten? Kan de rente überhaupt nog wel omhoog gegeven de schuldenlast van een aantal landen?

Zonder een doctoraalstudie te willen schrijven, kunnen we kijken naar wat het gevolg zou zijn van een 1% rentestijging op de overheidsfinanciën van een aantal Eurolanden. Dit blijkt op de korte termijn mee te vallen, het is niet zo dat landen in dat geval dadelijk door het ijs zakken.

Griekenland dient volgend jaar € 18 mld. te herfinancieren. Als de marktrente volgend jaar met 1% stijgt, levert dat jaarlijks € 180 mln. aan extra rentelasten op. Dit is zo’n 0,2% van de rijksinkomsten. Als we dit sommetje voor Nederland doen, komen we ook op ongeveer 0,2% uit. Frankrijk komt op 0,3%, België en Italië op 0,4%. Geen schokkende uitkomsten die onmiddellijk een crisis doen veroorzaken, wel een lastige braam gezien dat landen al moeite genoeg hebben om van hun begrotingstekorten af te komen.

De bestaande schuldenlast van Griekenland (207%) en in mindere mate Italië (156%) leiden sowieso al tot vragen over de financierbaarheid van de overheidsfinanciën. Het zijn dan ook vooral de opkoop-programma’s die de Grieken de toegang tot de kapitaalmarkt in de Eurozone garanderen. En ook dit aspect is afgelopen donderdag verlengd. Hoewel een renteverhoging budgettair gezien mogelijk is (hoewel ongewenst) omdat overheden zich kunnen blijven herfinancieren bij de ECB, wordt er geen substantiële verhoging verwacht. Lagarde haar verwachtingen rond symmetrische inflatie tikken de 2% nog niet aan. Daarmee verschaffen ze in elk geval tijd aan Europese regeringen om hun schuld af te bouwen en de begroting op orde te brengen. Wanneer zou dat slagen. Als kalveren op ‘t ijs dansen? Is dat wat er niet eigenlijk beoogt wordt? Middels inflatie de schulden als sneeuw voor de zon te laten verdwijnen?

Olivier Schotel