Overlay
  • Algemeen
  • Algemeen
  • Algemeen

Contact

Thésor
Amersfoortseweg 10E
3712 BC Huis ter Heide
T 088 44 24 200
mail@thesor.nl

Marktperspectief

Senseo, vooruitgang die feitelijk achteruitgang is…

Al struinend over het web kwam ik een oud artikel tegen over vooruitgang die feitelijk achteruitgang is. In het artikel schrijft de auteur over de Senseo-successtory[1] dat eigenlijk maar een minpuntje kent: vieze koffie…

Je zou kunnen zeggen dat we zo gefocust zijn op vooruitgang, dat we eigenlijk niet eens meer weten wat dit nu eigenlijk is. Rutger Bregman, auteur van het boek ‘gratis geld voor iedereen’ heeft een interessant artikel geschreven met de titel: ‘Leugens, grove leugens en het bbp’. In dit artikel[2] vertelt hij over het BBP en dat ‘hoe het met ons gaat’, zich al lang niet meer laat uitdrukken in een cijfer dat is bedacht in een tijd van depressie en oorlog. Bregman laat zien dat tijden van tegenspoed bijzonder florerend zijn voor het BBP. Een klein citaat:

‘… Zo kwam de Verenigde Staten pas echt uit de Grote Depressie van de jaren dertig toen de grootste ramp van de vorige eeuw aanving: de Tweede Wereldoorlog. Zelfs onze Watersnoodramp van 1953 stimuleerde de economie. Aan het begin van de jaren vijftig zat de Nederlandse industrie nog in het slop, maar nadat grote delen van Zeeland waren overspoeld steeg de groei van 2 naar 8 procent per jaar. … ‘.

Bregman eindigt zijn betoog met dat het BBP bedoeld is voor andere tijden en iedere tijd zijn eigen cijfers nodig heeft; het BBP is aan vervanging toe. Desondanks hebben overheden een sterk cijferfetisjisme ontwikkelt wat betreft het BBP. Het is verworden tot onze heilige graal.

Datzelfde BBP dat ons vertelt dat we technisch gesproken tegen een recessie aan zitten te schurken, is de aanleiding van ECB om in actie te komen. De rente is weer verlaagd en de opkoopmotor is opnieuw gestart en tegelijk is ook de bal doorgegeven aan overheden. Het NRC kopte afgelopen maand over ‘De lokroep van gratis geld’[3]. Met de negatieve rentes besluiten steeds meer overheden hieraan gehoor te geven. Ook het Nederlandse kabinet is hier niet ongevoelig voor en komt met een investeringsprogramma. Daarnaast gaat zij de opzet voor een investeringsfonds onderzoeken voor (eenmalige?) projecten op het gebied van kennisontwikkeling, innovatie en infrastructuur. Mathijs Bouman heeft recent een vergelijk gemaakt met eerdere initiatieven op dit terrein en constateert dat het maatschappelijk rendement over het algemeen beperkt is[4]. Monetair expert Lex Hoogduin omschreef het mooi in het FD van 10 september[5]:

’Als er op grote schaal tegen lage of negatieve rentes wordt geleend, lok je verspilling uit en riskeer je te investeren in projecten die op lange termijn weinig bijdragen aan de economische groei. Bovendien zijn grote investeringsplannen nu zinloos. Met een economie die op volle capaciteit draait en een historisch lage werkloosheid heeft, is er nu gewoon geen capaciteit voor de overheid om grote investeringen uit te voeren. Er is bijvoorbeeld nu al een tekort aan personeel...’.

Overheden zijn zo druk doende om een mogelijke recessie te bestrijden dat we het sanerende effect van een neergaande fase van een conjunctuurbeweging gemakshalve vergeten. Onrendabele elementen worden gesaneerd en door de recessie worden we gedwongen keuzes te maken. Aan de andere kant kan een recessie echt negatief uitpakken wanneer deze gepaard gaat met een sterke stijging van de werkloosheid. Ingrijpen wordt wenselijk omdat anders sprake is van een verspilling van human capital.

Maar is een recessie aanstonds? Als ik kijk naar werkloosheidscijfers en de moeite die het bedrijven kost om vacatures vervuld te krijgen, dan ben ik van mening dat hier geen sprake van is. Als we afgaan op de economische definitie van een recessie (twee kwartalen negatieve groei van het BBP) ligt de kans op de loer, zeker bij onze Oosterburen, maar hier voel ik er veel voor om Rutger Bregman te volgen: we zijn toe aan andere indicatoren.

Mijn mening? Sinds 2008 doen we aan monetaire stimulatie van de economie. Het voelt als het maandelijks toedienen van een griepprik, of de derde laag rubberen tegels onder de speeltoestellen van onze kinderen. Een loopneus of zelfs een kras op de neus is ons, ondanks de impliciete belofte van een vergrote weerbaarheid, reeds teveel. We zijn met elkaar zo bang geworden van een recessie dat we de heilzame werking ervan vergeten zijn. Net als bacteriën die resistent worden door het vele gebruik van antibiotica, is ook de louterende werking van monetaire verruiming verloren gegaan. De schuldencrisis waar het ooit mee begonnen is, zijn we te lijf gegaan met nog meer schulden en om deze te kunnen trotseren is de lage rente verworden tot een noodzakelijkheid.

ECB en overheden werken hand in hand om te komen tot ‘Senseo’ vooruitgang. Nog jarenlang zullen we de slechte koffie drinken die de resultante is van dit ingezette beleid. Bedoeld als beeldspraak, maar mogelijk ook omdat we ons niet meer anders kunnen veroorloven…