Overlay
  • Algemeen
  • Algemeen
  • Algemeen

Marktperspectief

‘Whatever it takes…’

Whatever it takes… het zijn de legendarische woorden van de toenmalige president van de ECB, Mario Draghi, waarmee hij in juli 2012 de Euro van de ondergang behoedde. Europa zat op dat moment midden in de schuldencrisis; landen als Griekenland, Portugal en Italië stonden er, in financieel opzicht, beroerd voor. Met ‘Whatever it takes’ gaf Draghi aan dat de ECB alles maar dan ook alles zou doen om de Euro te redden en … dat dat ook genoeg zou zijn. Alleen zijn woorden al waren voldoende om de rentes op Zuid-Europese staatsobligaties flink te laten zakken.

Vele jaren later weten we wat die woorden inhielden: de ECB draaide de geldkraan vol open, er is € 2.600 miljard aan schulden opgekocht en we kregen te maken met het fenomeen ‘negatieve rentes’.

Whatever it takes… aan deze woorden moest ik denken toen onze minister-president vorige week maandag het volk toesprak. We hebben de schuldencrisis ingeruild voor de Coronacrisis, maar we zouden maar wat graag willen dat we Corona weer zouden kunnen inruilen voor schulden (die schulden krijgen we sowieso, maar daarover later meer). In zijn toespraak ontvouwde Rutte zijn Coronastrategie en gaf ie aan dat het kabinet een zak met geld had klaarstaan om de economische gevolgen van het Coronavirus zoveel mogelijk te beperken: “We zetten alles op alles om ervoor te zorgen dat bedrijven niet omvallen door wat er nu gebeurt en dat mensen hun baan niet verliezen.” Een dag later al werden de eerste steunplannen door het kabinet gepresenteerd: kosten van die plannen circa € 20 miljard. En dat is nog maar het begin.

Whatever it takes… dat was niet wat Christine Lagarde (de opvolgster van Draghi) op 12 maart van dit jaar in gedachten had. Op een persconferentie liet ze zich op een vraag van een journalist ontvallen, dat de ECB er niet is om renteverschillen tussen de Duitse en Italiaanse staatsrente te drukken. De financiële markten reageerden als door een adder gebeten.

Momenteel is Italië letterlijk de zieke man van Europa, maar in financiële zin is Italië dat al jaren. De staatsschuld is torenhoog, de bevolking is op leeftijd en de economie groeit niet meer. De woorden van Lagarde misten hun uitwerking niet en de Italiaanse rente spoot omhoog. Dat konden de Italianen er ook nog wel bij hebben.

Whatever it takes… moet ook Jerome Powell, de hoogste financiële medicijnman van de FED, gedacht hebben: wat Draghi kan, kan ik ook! Op zondagmiddag 15 maart verlaagde hij de rente onverwacht met een vol procent en kondigde en passant nog een uitbreiding van het opkoopprogramma met 700 miljard dollar aan. Je kunt je afvragen waar de wereld echt behoefte aan heeft: aan een vaccin tegen het Coronavirus of aan een ‘rentevaccin’. Het eerste natuurlijk. Ga je in deze tijd meer kopen/investeren omdat de rente van 1 naar 0% verlaagd is? De vraag stellen is ‘m beantwoorden. Dus …..op zondagmiddag, ..…niet na een reguliere beleidsvergadering van de FED, …..een vol procent eraf (…..waar Trump maanden moet soebatten om er een ‘kwartje’ af te krijgen),..…

Normaliter reageren beleggers enthousiast op renteverlagingen, maar nu sloeg de blinde paniek toe. ‘Als dit de oplossing van de FED is, hoe groot moet het probleem dan wel niet zijn?’ was de gedachte bij veel beleggers. De aandelenkoersen stortten volledig in elkaar (en onze AEX ging daar vrolijk in mee).

Whatever it takes… herinnerde Christine Lagarde zich weer. Op 17 maart kwam er een ongekend steunprogramma van de ECB los. € 750 miljard wordt er (extra) klaargezet om bedrijfs- en staatsschuld op te kopen. En zo nodig wordt het nog meer. Daarbij gooit de ECB de huidige regels overboord (nu mag maximaal 1/3 van één staatsobligatie worden opgekocht) en staat ze zichzelf toe om ‘flexibel’ in te kopen (lees: indien noodzakelijk wordt hele Italiaanse schuld opgekocht). Draghi heeft de renteverlagingen en de opkoopoperaties altijd verkocht als stimulering van de economie en het op peil houden van de inflatie. Nu is zonneklaar welk doel dit beleid dient: de ECB is er om zwakkere landen overeind te houden om zo een tweede eurocrisis te voorkomen. Daarmee ligt de Italiaanse staatschuld niet alleen op het bord van de Italiaanse belastingbetaler, maar op het bord van alle Europese belastingbetalers. Ook uw en mijn bord.

Het Coronavirus is klein, niet zichtbaar met het blote oog, kan niet lopen, niet vliegen en niet zwemmen. Alleen een gastheer (de mens) stelt het virus in staat te overleven en zich te verspreiden. En daarin is het zeer succesvol geweest: in een paar maanden heeft het nagenoeg de hele wereld plat gelegd. Het nieuwe Coronavirus is, naar alle waarschijnlijkheid, ontstaan in het Chinese Wuhan op een markt voor exotische dieren (waar het woord ‘diervriendelijkheid’ nog niet is doorgedrongen) en van dier op de mens is overgedragen. Het is niet de eerste keer dat een virus van dier op mens wordt overgedragen: Sars, Mers, Ebola of, dichter bij huis, Q-koorts gingen het Coronavirus voor. Het lijkt erop dat de manier waarop de mens met dieren omgaat, uiteindelijk leidt tot ‘natuurrampen’ als de huidige Coronacrisis. De mens voelt zich geen onderdeel meer van de natuur, maar heeft zich er boven geplaatst. Gezien de huidige crisis zou een nederige opstelling ten opzichte van de natuur ons passen. Wellicht zou daar op lange termijn een duurzaam economisch model uit kunnen ontstaan.

Ondertussen krijgt onze economie een oplawaai van jewelste. Om een diepe recessie te voorspellen hoef je geen raketgeleerde te zijn. Voor de korte termijn heeft de Nederlandse regering hierin een strijdbare opstelling gekozen: er zal met alle middelen geprobeerd worden de economie overeind te houden. Whatever it takes.

Bert Zegelaar