Overlay
  • Algemeen
  • Algemeen
  • Algemeen

Marktperspectief

Formeren of formatteren

De verkiezingen liggen inmiddels vijf maanden achter ons. Het proces om te komen tot een formatie begint inmiddels meer te lijken op het proces van het formatteren van onze harde schijf. Niet alleen hebben onze politieke leiders soms ‘geen actieve herinnering meer’ aan zaken, ook bij mij begint inmiddels weg te ebben waar de partijen nou eigenlijk voor staan en welke economische koerswijzigingen ze voor ogen hebben. GroenLinks en de PvdA nemen het formatteren heel letterlijk: zij doen net of hun separate partijen niet meer bestaan en hebben zich mondeling gefuseerd om een links blok te vormen.

In België deed men er na de verkiezingen in 2010 liefst 541 dagen over om tot een nieuw kabinet te komen. Vrij bekend is het feit dat de economie zich eigenlijk niets aantrok van de lange formatieprocessen. Hoe zit dat in Nederland? In het tweede kwartaal van 2021 bedroeg de economische groei 3,1%, na een krimp van 0,8% in het eerste kwartaal. We scoren hiermee in het tweede kwartaal beter dan Duitsland (+1,5%), België (+1,4%) en de Europese Unie (+1,9%). De werkloosheidsaanpak die veel partijen in hun programma hadden opgenomen lijkt inmiddels ook al achterhaald: er zijn voor het eerst in de geschiedenis meer vacatures dan werklozen en het werkloosheidspercentage bedraagt slechts 3,4%. De veerkracht van de economie na de pandemie blijkt enorm.

Dat de economie zich in Nederland en België weinig aantrekt van het al dan niet actief zijn van een regeringscoalitie, heeft alles te maken met ons politieke meerpartijenstelsel. In Amerika is dat helemaal anders. Daar kan het zo zijn dat de koers radicaal omgaat nadat de Republikeinen en Democraten stuivertje hebben gewisseld. De enorme steunpakketten en investeringsplannen van duizenden miljarden die Biden heeft afgekondigd zorgen bijvoorbeeld voor een inflatie van boven de 5% in de VS. Een half jaar terug lag dat nog rond de 2%.

Doordat we in Nederland voor een meerderheid in de Tweede Kamer op dit moment minimaal vier partijen nodig hebben voor het vormen van een meerderheidskabinet, zal de politieke koers niet radicaal omgaan. Natuurlijk zullen er andere accenten komen, maar ik zie niet gebeuren dat het regeringsakkoord binnen drie maanden zorgt voor een inflatie die de pan uitrijst of een volledig andere kijk op de Europese samenwerking. Er is dus nogal eens kritiek op het grote aantal politieke partijen, maar het heeft zonder meer waarde voor de economische stabiliteit.

Wat kunnen we aan economische (accent)wijzigingen de komende jaren verwachten van de mogelijke regeringspartijen, afgaande op hun verkiezingsprogramma’s? Alle partijen zijn het erover eens dat er niet moet worden bezuinigd. De economische groei (en toch die inflatie?) dient de rekening van de Coronacrisis te doen vervagen. Terzijde: de rekening voor de Nederlandse Staat valt tot dusverre erg mee, onze staatsschuldquote ligt rond de 56%, gemiddeld is dit in de EU opgelopen tot liefst 94%.

Een discussiepunt zal de klimaataanpak en de financiering hiervan zijn. Gezien de grote investeringen die hieromtrent te verwachten zijn, zou dit nog wel eens een behoorlijke impact op de economie en het besteedbaar inkomen van de gemiddelde Nederlander kunnen krijgen. In het kader van de huidige lage rente ben je geneigd te zeggen: haal die investeringen naar voren. De Nederlandse Staat ontvangt op dit moment immers ca. 0,28% rente voor een 10-jaars lening. Een regeerakkoord op hoofdlijnen blijkt vooralsnog lastig, maar uiteindelijk gaat het lukken. Zo bleek eerder ook in België. De (wereld)economie draait ondertussen gelukkig door en eigenlijk zijn de meeste partijen het op hoofdlijnen wel eens. Dat is op zich prettig starten en legt geen tijdsdruk. Rutte en Kaag steken daarom eerst hun energie in het formatteren van het nationale geheugen, zodat ze daarna kunnen gaan formeren en de details in gaan vullen. Of dat snel zal gaan? Tja.. The devil is in the details.

Edwin Schut